New York en San Francisco mogen dan wedijveren om de titel ‘meest gefilmde stad ter wereld’, voor liefhebbers van tv-series is Miami de meest herkenbare stad in de Verenigde Staten. In CSI Miami zoeven Horatio Caine en zijn forensisch team over 8-baans snelwegen van bloederige crimescene naar groezelige buitenwijk. Massamoordenaar Dexter doet zijn methodes om lijken op te ruimen uit de doeken tegen een achtergrond van pastelkleurige art deco-huizen. En – meer retro, maar verankerd in het collectieve bewustzijn – in Miami Vice scheuren Crockett en Tubs in hun Ferrari langs blikkerende kantoortorens of per speedboot voorbij hagelwitte stranden.

Afstandelijkheid en betrokkenheid, dat zijn de emoties die in de foto’s van Hans Wilschut niet langer elkaars tegengestelde zijn. Steeds opnieuw lijkt hij een stap terug te doen, zich opzettelijk te verwijderen, juist om dichterbij te komen, door te dringen tot essenties, nog scherper te kunnen zien. Hij vermijdt onze blik, weigert nadrukkelijk door onze ogen te kijken. Hij is de buitenstaander die je dwingt opnieuw te kijken, die een overbekende, doodse werkelijkheid onverwacht nieuw leven inblaast. In zijn werk wordt de spanning tussen de blik van de buitenstaander en zijn betrokkenheid met zijn omgeving doelbewust op de spits gedreven.

Ik sta op een smalle loopbrug van een kraan, hoog boven het water. De blauwe reling heeft duidelijk een likje verf nodig. Voor me ligt wat vuil, maar ik kijk recht vooruit naar de overkant van het water. De avond is net gevallen en de lampen in de haven zijn aangegaan. Fel werklicht accentueert een rood schip dat wordt omringd door een paar grote gele kranen. Het blauwe licht van het bedrijf tegenover me weerspiegelt in de Maas. Rechts daarvan werpen twee lampen lange groene lijnen op het stille water. Vanaf het platform zie ik de Rotterdamse haven in hard en bont licht. De horizon straalt en laat zien dat daar altijd wordt gewerkt. Hier op deze loopbrug, in het donker en ruim 40 meter hoog, voel ik de magie van deze plek.

Krankzinnige metropolen, voortwoekerende nieuwbouw, non descripte bouwplaatsen, eindeloze fly-overs; de roller coaster van de wereldwijde stedelijke groei biedt een onuitputtelijk beeld perspectief voor de hedendaagse kunstfotografie. Met het stedelijk landschap voor de camera lens is the sky letterlijk the limit.

‘Even kijken waar die schoenen nou hangen…’ Hans Wilschut zit achter het grote scherm van zijn apple computer. Hij laat een foto zien van een flatgebouw in Johannesburg. Het is een opname die hij maakte na het vallen van de avond. In bijna alle appartementen brandt licht. Door de vlakverdeling van de ramen en de verschillende kleuren licht lijkt de gevel lijkt op een glas-in-lood-raam in een kerk. Maar als je verder kijkt dan zie je dat het witte beton vol roestvlekken zit. Sommige kozijnen zijn kapot, vensterglas is provisorisch dichtgemaakt en veel gordijnen hangen scheef of bedekken het raam maar voor een deel. Het is duidelijk dat de flat niet in een chic deel van Johannesburg ligt hoewel de architectuur lijkt op de modernistische bouwwerken uit de tijd van Le Corbusier. Het maakt de foto spannender omdat er meer aan de hand is dan alleen maar een registratie van een type gebouw dat men over het allgemeen als mooi ervaart. Op deze foto is te zien hoe intensief het gebouw wordt bewoond zonder dat er mensen zichtbaar zijn.

Degene die niets afweet van wat zich afspeelt in de hedendaagse fotografie, komt met deze tweedeling een heel eind: kwetsbare pubermeisjes en stedelijke landschappen. Het zijn de twee meest dominante onderwerpen in alle kunstfotografie die je op dit moment ziet.Ter verdieping van deze kennis is het handig om te weten dat het portretteren van pubermeisjes inmiddels op een artistiek dood spoor is geraakt. Navolgers van trendsetter Rineke Dijkstra hebben het onderwerp volledig afgegraasd.

Het werk van Hans Wilschut vind zijn oorsprong in de urbane wereld. Zijn foto’s zijn lyrische reflecties op de verstedelijkte omgeving. Vaak is een maatschappelijk motief als onderliggende laag in zijn fotografische werk te vinden.

Het kijken van Hans Wilschut vormt een kritische onderneming. Je kunt hem onmogelijk bestempelen als iemand die alleen observeert. Zijn kijken is juist gefocust op de elementen die ons kijken sturen. Licht, kleur en schaduw vormen al geruime tijd leidende principes binnen zijn fotowerken.