2009
public artwork for Rijkswaterstaat, Goes [NL],
commisioned by atelier Rijksbouwmeester.
Waterwegen wegen II
clipso print on wall
250-650 cm | 98,4-255,9 inches
Waterwegen wegen II
clipso print on wall
650-250 cm
Waterwegen wegen III
clipso print on wall
450-300 cm
Waterwegen wegen III
clipso print on wall
450-300 cm
Waterwegen wegen I
inktjet print mounted on doors and wall
400-450 cm
Waterwegen wegen I
inktjet print mounted on doors and wall
400-450 cm
Waterwegen wegen I
inktjet print mounted on doors and wall
400-450 cm
Stedelijke werkelijkheid als prentenboek van verlangens (english translation below this text)
(Xandra de Jongh, gepubliceerd in Smaak, jaargang 9, nummer 43)
Fotograaf Hans Wilschut maakte drie monumentale fotowerken voor het gebouw van Rijkswaterstaat Zeeland in Goes. Werken die op subtiele wijze inhoudelijk refereren aan de verantwoordelijkheden van de organisatie. Vooral aan de enorme, onvoltooide fly-over die het trappenhuis insteekt moesten de medewerkers wennen. Een mooi beeld, maar voor een organisatie die zich onder meer ontfermt over snelwegen, is een dergelijke planologische misser aan de muur wel even slikken.
Toegegeven. Het non-descripte gebouw van Rijkswaterstaat Zeeland in Goes is niet de meest spannende locatie voor een kunstenaar. Over het twee verdiepingen tellende gebouw, gelegen aan de rand van een woonwijk, valt eigenlijk niet veel meer te vertellen dan dat het er gewoon staat. Eigenlijk is daar ook niets mis mee. We kunnen tenslotte niet allemaal in een designersdoos werken. En eenmaal in het gebouw wordt het al een stuk interessanter. Recent is na een grondige verbouwing de boel opgefrist. Het resultaat is een nieuwe indeling met gemoderniseerde kantoren, lichtkoepels, een koffiecounter, enzovoorts. Maar het meest in oog springt iets anders. De bezoeker die de receptie passeert wacht een groots entree. Een enorme, plots afgebroken fly-over dendert hem vanuit het trappenhuis tegemoet.
Curiositeit
Het is een spannend beeld, zeker voor een organisatie die verantwoordelijk is voor het onderhoud, beheer en aanleg van (vaar)wegen in de provincie Zeeland. Want wie het geheel wandvullende fotowerk goed bekijkt ziet dat de vanaf onderen, met een groothoeklens gefotografeerde fly-over niet middenin het bouwproces is vastgelegd. Integendeel. Onder het onafgemaakte staketsel bevindt zich een keurige parkeerplaats waarvan een aantal parkeervlakken zelfs zijn voorzien van een tentdakje. In het ’s avonds geschoten beeld is verscholen achter een boom een tweede fly-over te zien. Ook bij deze is de bouw in een bocht abrupt gestopt. Niet veel verder staat een flatgebouw hopeloos in de weg. Het is duidelijk dat beide snelwegen letterlijk nooit hun eindbestemming zullen kennen, maar tot een curiositeit zijn gedoemd van opzichtige, planologische misser in het stedelijk landschap.
Althans in Nederlandse ogen. Fotograaf Hans Wilschut maakte het werk in het Zuid-Afrikaanse Kaapstad. De bochten van de twee fly-overs waren indertijd verkeerd berekend. Toen het ‘foutje’ tijdens het bouwproces aan het licht kwam werd de bouw simpelweg gestaakt, en werden de staketsels, weliswaar op onvoorziene wijze, alsnog onderdeel van het stedelijk landschap. Elders blijkbaar een zaak waarover men de schouders ophaalt. In de Nederlandse, met Zwitserse precisie, gecreëerde openbare ruimte, waarin restplekken en rafelranden als onkruid worden bestreden, een ondenkbare situatie. Niet geheel verbazingwekkend riep dit werk onder medewerkers volgens Wilschut in eerste instantie gemengde gevoelens op. Doet de aanblik van een dergelijk beeld, dat bezoekers bij binnenkomst ongeveer als eerste zien, niet teveel de wenkbrauwen fronsen? Is het niet teveel antireclame voor de organisatie? Moet niet elk misverstand worden vermeden dat het hier nadrukkelijk niet om ‘eigen werk’ gaat.
Visuele vraagtekens
Ook het tweede fotowerk van Hans Wilschut, dat zich afspeelt aan het einde van de gang van de afdeling water, laat een nogal on-Nederlandse situatie zien. Een wijds panorama (waarvoor drie opnames tot één beeld zijn gemonteerd) van een enorme stuwdam die werkloos in een letterlijk leeg gelopen landschap staat. Op een minuscuul plasje na, is er nergens water. We bevinden ons in de Karoo woestijnvlakte in Zuid-Afrika. Een eindeloos, droog gebied dat zich uitstrekt van de binnenlanden van Eastern Cape naar de Indische Oceaan en bijna een derde van Zuid-Afrika inneemt. De volstrekt functieloze stuwdam in dit ‘land van de grote dorst’, de inheemse betekenis van Karoo, staat in schril contrast met de talloze onmisbare sluizen en dammen in ons land.
Zoals bijvoorbeeld de Zeeuwse Krammersluizen die onderwerp zijn van het derde fotowerk van Wilschut, dat een van de andere muren in het bedrijfsrestaurant vult. Maar waar de andere twee werken zich tot visuele vraagtekens van het getoonde landschap optpoppen ontpoppen, gaat Wilschut in dit werk juist voorbij aan functie en doelmatigheid. Hij toont het in de Philipsdam gelegen Krammersluizencomplex niet in zijn alledaagse, vernuftige glorie, maar tovert het om tot een haast abstract beeld. Het bij zonsondergang vanuit een vliegtuig gefotografeerde sluizencomplex wordt gereduceerd tot een lijnenspel van donkere contouren in een glinsterend vlak. De zwarte sluizen ogen met hun uitstulpingen als Chinese karakters. Het enige oer-Hollandse plaatje van de drie werken is onder handen van Wilschut net zo exotisch geworden als de Zuid-Afrikaanse beelden van de fly-over en de stuwdam.
Voyeur stedelijk lanschap
Wilschut concentreerde zich in zijn opdracht duidelijk op de ‘natte’ en ‘droge’ functies van Rijkswaterstaat. De fotowerken zijn beelden die op subtiele, maar prikkelende wijze refereren aan de aard en de verantwoordelijkheden van de organisatie. Een dergelijke gelaagdheid is typerend voor het werk van Hans Wilschut. In zijn fotowerken van (nachtelijke) stedelijke en industriële landschappen – denk aan de ongebreidelde stedelijke wildgroei in Azië, Afrika en rijke oliestaatjes – schuilt veelal een maatschappelijke onderlaag. In louter esthetische beelden of een digitaal gemanipuleerde werkelijkheid is Wilschut – in tegenstelling tot veel andere fotografen van het urbane landschap – dan ook niet geïnteresseerd. Voor wie goed kijkt biedt de stedelijke werkelijkheid genoeg opmerkelijke beelden. Wilschut is zo’n scherpe voyeur. Een trage voyeur ook. Wilschut bezoekt locaties vaak meerdere keren en het gebruik van een technische camera is een tijdrovend proces. Ogenschijnlijk onmogelijke perspectieven in zijn beelden zijn niet digitaal gemanipuleerd, maar het gevolg van ouderwetse waaghalzerij. Voor Wilschut is het klimmen op de hoge boog van een brug of het dak van een flatgebouw simply part of the job.
Het is een meer poëtisch dan prozaïsch werkproces, dat een weerspiegeling vindt in het karakter van zijn werk. In essentie gaat Wilschut in zijn fotobeelden voorbij de fysieke stad als de optelsom van stenen, glas en beton. Voorbij de snelle façadearchitectuur laat hij ons veeleer de stedelijke werkelijkheid zien voor wat het is: een prentenboek vol van menselijke verlangens, angsten, preoccupaties en mislukkingen.
* * * * * * * * * * * * *
Urban reality as picture book of desires (Xandra de Jongh, published in ‘Smaak’, series 9, issue 43)
Photographer Hans Wilschut has made three monumental photographic works for the Rijkswaterstaat (Department of Public Works) Zeeland building in Goes. Works with a subtle intrinsic reference to the responsibilities of the organisation. Employees especially had to get used to the enormous, unfinished fly-over which protrudes from the staircase. A beautiful image, but for an organisation which, amongst others, also tackles motorways, a planalogical error of this size is difficult to stomach.
Because quite frankly. The non-descript building of the Rijkswaterstaat Zeeland in Goes is not the most exciting location for an artist. There is really nothing else to say about the two storey high building, situated on the edge of a residential area, besides that it is simply there. And nothing is really wrong with that. After all, not all of us can work in a designer box. And once you have entered the building, things become much more interesting. A recent, thorough renovation has freshened things up quite a bit. The result is a new division with modernised offices, skylights, a coffee counter, and so on. But the most remarkable thing is something else altogether. The visitor passing reception faces quite an entrance. An enormous, abruptly ending fly-over roars towards the visitor from the staircase.
Curiosity
It is an exciting image, especially for an organisation which is responsible for the maintenance, management and installation of (water) ways in the province of Zeeland. Because when you take a closer look at the wall-to-wall photographic work, you can see that the fly-over, photographed from below with a wide-angle lens is not frozen in its construction phase. Quite the contrary. Underneath the unfinished picket fence, an orderly laid-out parking lot, some of the spaces even covered by a tent. In the photograph, shot in the evening, a second fly-over can be detected behind a tree. Once again, constructing the fly-over was ended abruptly after the bend. A bit further down, an apartment building clearly blocks the way. It is obvious that these two motor ways will never know their final destination, but that they are doomed to a life as curious example of larger-than-life, planological errors in the urban environment.
Well, in the eyes of the Dutch beholder that is. Photographer Hans Wilschut made the work in the South-African Cape town. The bends of the two fly-overs were miscalculated at some point. When the ‘mistake’ was discovered during the building process, construction works were simply stopped, and the two picket fences, albeit quite unexpectedly, became part of the urban environment. Apparently something people do not really care about elsewhere. In the Dutch, with Swiss precision created public area, where remnants and jagged edges are fought like weeds, an unthinkable situation. Not really surprising, this work initially provoked quite some resistance and mixed feelings amongst employees, according to Wilschut. Does it not rattle visitors too much when they encounter this as first impression when entering the building? Is it not too much anti-publicity for the organisation? Should not any mistake be avoided, clarifying explicitly that it does not concern ‘own work’?
Visual question marks
The second work by Hans Wilschut, which takes place at the end of the hall of the department water, also shows a rather un-Dutch situation. A wide panorama (where three takes have been assembled into a single image) of a huge dam, unemployed in a literally emptied scenery. We are in the Karoo desert in South-Africa. An endless, dry area stretching from the inlands of the Eastern Cape to the Indian Ocean, covering almost one third of South-Africa. The absolutely pointless dam in this ‘country of the big thirst’, the native meaning of Karoo, clashes vehemently with the numerous indispensable locks and dams in our country.
Such as for instance the Zeeland Krammersluizen (locks), topic of the third photographic work by Wilschut, decorating one of the other walls in the corporate restaurant. But whereas the other two works show themselves as visual question marks of the shown scenery, Wilschut passes by function and objective in this work. He shows the lock complex, situated in the Philips dam, not in its daily, clever glory, but turns it into an almost abstract image. The lock complex, photographed at sunset from an airplane, is reduced to an interplay of lines of dark contours in a glistening sheet. The black locks with their bulges seem Chinese characters. The single typically Dutch shot of the three works has become as exotic as the South-African images of the fly-overs and the dam in the hands of Wilschut.
Peeping Tom urban environment
In his assignment, Wilschut clearly concentrated on the ‘wet’ and ‘dry’ functions of Rijkswaterstaat. The photographic works are images which subtly, yet tantalizing, refer to the nature and responsibilities of the organization. This layered approach is typical for the work by Hans Wilschut. In his photographic works of (nocturnal) urban and industrial settings – think untamed urban over-growth in Asia, Africa and wealthy petrol states – a social layer can also be found. Wilschut – unlike many other photographers of urban environments – is not interested in purely aesthetical or digitally manipulated truths. Properly looked at, urban reality offers sufficient remarkable shots. Wilschut is a proper Peeping Tom. And a slow one. Wilschut often visits locations various times and the use of a technical camera is a time-consuming process. Apparently impossible perspectives in his images are not digitally manipulated, but the result of old-fashioned guts. Climbing a high arch of a bridge or the roof of an apartment building is simply part of the job for Wilschut.
It is a poetic rather than a prosaic working process, which finds its reflection in the character of his work. In essence, Wilschut in his photographic work avoids the physical town as mere sum of bricks, glass and concrete. He goes beyond the speedy façade architecture and shows us the true colours of urban reality: a picture book filled with human desire, fear, preoccupation and failure.